By DOCTAX Księgowość i finanse Poradniki dla Przedsiębiorców Prawo i podatki Rozliczenia PIT

Data publikacji: 20 sierpnia 2025 r.

kiedy podatnik może odzyskać podatek od niezapłaconej faktury?

W prowadzeniu działalności gospodarczej czasem zdarza się, że kontrahent nie płaci za fakturę w terminie. Czy przedsiębiorca jest wówczas bezradny? Niekoniecznie. Ustawa o PIT daje możliwość skorzystania z tzw. ulgi na złe długi, która pozwala wierzycielowi odzyskać zapłacony już podatek od nieuregulowanej należności, a dłużnika zobowiązuje do korekty podatkowej. W artykule przedstawiamy:

komu przysługuje ulga,
jakie warunki należy spełnić,
jak rozliczyć ulgę w praktyce – krok po kroku,
najczęstsze błędy, których warto unikać.

Czym jest ulga na złe długi w PIT?

Ulga na złe długi to instrument podatkowy, który pozwala:

wierzycielowi zmniejszyć przychody lub zwiększyć stratę,
dłużnikowi zwiększyć przychody lub zmniejszyć stratę.

Dotyczy sytuacji, gdy kontrahent nie opłaci faktury w ciągu 90 dni od terminu płatności określonego na fakturze lub w umowie. Ulga ma zastosowanie zarówno w zeznaniu rocznym, jak i na etapie zaliczek na podatek dochodowy.

Warunki skorzystania z ulgi (dla obu stron):

✅ Transakcja musi być zawarta w ramach działalności gospodarczej obu stron i podlegać opodatkowaniu PIT w Polsce,
✅ Dłużnik na dzień poprzedzający złożenie zeznania nie może być w stanie upadłości, likwidacji lub restrukturyzacji,
✅ Od wystawienia faktury nie mogą upłynąć 2 lata (liczone od końca roku kalendarzowego),
❌ Ulga nie przysługuje w przypadku powiązanych podmiotów (art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT).

Jak rozliczyć ulgę? – WIERZYCIEL

Możliwości:

Zmniejszenie podstawy opodatkowania (dochodu) o wartość niezapłaconej faktury,
Możliwość zastosowania już na etapie zaliczki lub dopiero w zeznaniu rocznym,
Jeśli wartość ulgi przekracza podstawę opodatkowania – nadwyżkę można rozliczyć w kolejnych 3 latach.

Przykład:

Faktura z 15.03.2024 r. na 15 000 zł, termin płatności: 25.03.2024
Brak zapłaty do końca roku
Zeznanie roczne składane w kwietniu 2025
Podstawa opodatkowania w 2024: 12 000 zł

→ Wierzyciel odlicza 12 000 zł w 2024 r., pozostałe 3 000 zł – w kolejnych latach, o ile nie nastąpi zapłata.

Jak rozliczyć ulgę? – DŁUŻNIK

Obowiązki:

Obowiązek zwiększenia podstawy opodatkowania lub zmniejszenia straty,
Korekta następuje:
- na etapie zaliczki – od miesiąca po upływie 90 dni od terminu płatności,
- w zeznaniu rocznym – jeśli zobowiązanie nadal nie zostało opłacone.

Przykład:

Zakup z 15.03.2024 r. – usługa 18 000 zł netto, termin płatności: 25.03.2024
Brak zapłaty do kwietnia 2025
Strata w 2024: 25 000 zł

→ Dłużnik dokonuje korekty: nowa strata wynosi 7 000 zł (po zmniejszeniu o 18 000 zł).

Co w przypadku spóźnionej zapłaty?

Jeśli zapłata nastąpi po skorzystaniu z ulgi:

Wierzyciel musi zwiększyć podstawę opodatkowania (lub zmniejszyć stratę) w roku, w którym nastąpiła zapłata,
Dłużnik może ponownie ująć wydatek w kosztach uzyskania przychodów – również z możliwością rozliczenia przez kolejne 3 lata.

Najczęstsze błędy podatników:

❌ odliczanie wierzytelności mimo przekroczenia 2-letniego terminu,
❌ brak obowiązkowej korekty u dłużnika,
❌ nieuwzględnienie powiązań między podmiotami,
❌ podwójne ujmowanie kosztu (np. już wcześniej zaliczonego).

Dlaczego warto monitorować płatności?

Ulga na złe długi może znacząco wspomóc płynność finansową firmy. Jednak jej poprawne zastosowanie wymaga:

monitorowania terminów zapłaty,
weryfikacji statusu kontrahenta,
znajomości przepisów.

Warto wdrożyć system wewnętrznej kontroli należności oraz skorzystać z pomocy doradcy podatkowego.

Podsumowanie

Ulga na złe długi w PIT to nie tylko prawo, ale też obowiązek dla przedsiębiorcy. Odpowiednie jej rozliczenie:

wspiera odzyskanie zapłaconego podatku (dla wierzyciela),
zapobiega ryzyku błędów i kar (dla dłużnika).

Pamiętaj o zasadzie 90–2–3:

90 dni – brak zapłaty od terminu,
2 lata – limit zastosowania ulgi,
3 lata – okres na rozliczenie nadwyżki.

Potrzebujesz pomocy w rozliczeniu ulgi na złe długi? Skontaktuj się z naszym biurem księgowym – zadbamy o prawidłowe korekty i bezpieczeństwo podatkowe Twojej firmy.

Ważna informacja: Pamiętaj, że ten artykuł ma charakter ogólny i edukacyjny. Nie może być traktowany jako indywidualna porada podatkowa lub księgowa. Twoja sytuacja jest unikalna, dlatego przed podjęciem jakichkolwiek decyzji finansowych, koniecznie skonsultuj się z odpowiednim doradcą. Biuro Rachunkowe DOCTAX nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, jeśli zastosujesz te informacje bez dopasowania ich do swojej sytuacji.

Ulga na złe długi w PIT